شاخص داوجونز چیست؟ تاریخچه، اهمیت و ۳۰ شرکت تشکیل‌دهندهٔ DJIA

وقتی در خبرها می‌شنویم «داوجونز بالا رفت یا پایین آمد»، معمولاً منظور شاخص میانگین صنعتی داوجونز یا Dow Jones Industrial Average (DJIA) است. این شاخص عملکرد ۳۰ شرکت بزرگ و شناخته‌شدهٔ آمریکایی را دنبال می‌کند و یکی از معیارهای پرارجاع برای توصیف وضعیت بازار سهام ایالات متحده است.

یک نکتهٔ مهم: DJIA نام یک شرکت نیست؛ شاخصی است که از سهام ۳۰ شرکت تشکیل شده است. این ۳۰ عضو هم «سهام شرکت Dow Jones» نیستند؛ هرکدام شرکت جداگانه‌ای هستند که سهامشان در بورس معامله می‌شود.

تاریخچهٔ شاخص داوجونز

روزنامه‌نگار مالی، چارلز داو، شاخص را در ۲۶ مه ۱۸۹۶ با ۱۲ شرکت راه‌اندازی کرد. او قیمت سهام آن شرکت‌ها را جمع و بر تعدادشان تقسیم کرد؛ مقدار نخستین شاخص ۴۰٫۹۴ بود. در ۱۹۱۶ تعداد شرکت‌ها به ۲۰ رسید و در ۱۹۲۸ به ۳۰ افزایش یافت؛ عددی که هنوز حفظ شده است. تاریخچهٔ رسمی S&P Dow Jones Indices

ترکیب شاخص در طول زمان تغییر کرده تا نمایندهٔ بهتری از شرکت‌های مهم اقتصاد آمریکا باشد. بنابراین اعضای امروز همان ۱۲ شرکت اولیه نیستند و فهرست اعضا هم برای همیشه ثابت نمی‌ماند.

داوجونز چگونه محاسبه می‌شود؟

DJIA شاخصی وزن‌دهی‌شده بر اساس قیمت سهام است. به‌طور ساده، قیمت سهام شرکت‌های عضو با هم جمع می‌شود و بر عددی به نام «مقسوم‌علیه شاخص» تقسیم می‌شود. این مقسوم‌علیه برای سازگاری محاسبه با رویدادهایی مانند تجزیهٔ سهام و تغییر اعضا تعدیل می‌شود.

در نتیجه، اثر یک شرکت بر شاخص به قیمت هر سهم آن وابسته است، نه فقط به بزرگی کل ارزش بازار شرکت. این تفاوت مهمی با شاخص‌هایی مثل S&P 500 دارد که وزن شرکت‌ها را عمدتاً بر پایهٔ ارزش بازار تنظیم می‌کنند. پس ممکن است شرکتی با ارزش بازار بسیار بزرگ، به دلیل قیمت اسمی پایین‌تر هر سهم، اثر کمتری از شرکتی دیگر بر حرکت داوجونز داشته باشد. روش‌شناسی رسمی Dow Jones Averages

کدام شرکت‌ها شاخص داوجونز را تشکیل می‌دهند؟

در ۷ اکتبر ۲۰۲۶، DJIA شامل ۳۰ شرکت زیر است. فهرست بر پایهٔ ترکیب شاخص پس از تغییر ژوئن ۲۰۲۶ و گزارش دارایی‌های صندوق ردیاب DIA تا ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ تنظیم شده است. گزارش رسمی صندوق در SEC

تغییر اخیر این بود که Alphabet در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶ جای Verizon را گرفت. S&P Dow Jones Indices اعلام کرد که این تغییر بازتاب‌دهندهٔ اهمیت روزافزون فناوری، تبلیغات دیجیتال، رایانش ابری و هوش مصنوعی در اقتصاد آمریکاست. اعلام رسمی تغییر ترکیب شاخص

اهمیت داوجونز در بازارهای مالی

معیاری شناخته‌شده برای بازار سهام آمریکا

داوجونز به‌دلیل سابقهٔ طولانی و انتشار گسترده، در رسانه‌ها و گزارش‌های بازار زیاد استفاده می‌شود. حرکت آن نمایی سریع از عملکرد گروهی از شرکت‌های بزرگ آمریکایی می‌دهد؛ اما به‌تنهایی تصویر کامل بورس آمریکا یا اقتصاد را نشان نمی‌دهد.

شاخصی برای محصولات سرمایه‌گذاری و معامله

برخی صندوق‌های قابل معامله (ETF)، قراردادهای آتی و ابزارهای مالی دیگر عملکردشان را به داوجونز مرتبط می‌کنند. خود شاخص یک سبد سهام قابل خرید مستقیم نیست؛ برای دسترسی به عملکرد آن، سرمایه‌گذاران معمولاً از محصولات مالی مرتبط استفاده می‌کنند و باید هزینه و ریسک هر محصول را جداگانه بررسی کنند.

چرا داوجونز تمام بازار را نشان نمی‌دهد؟

این شاخص فقط ۳۰ شرکت را در بر می‌گیرد و وزن‌دهی آن هم بر اساس قیمت سهم است. همچنین حمل‌ونقل و خدمات عمومی در شاخص‌های جداگانهٔ Dow Jones Transportation Average و Dow Jones Utility Average بررسی می‌شوند. بنابراین برای تحلیل جامع‌تر بازار، بهتر است داوجونز را در کنار شاخص‌هایی مانند S&P 500، نزدک و شاخص‌های بخشی بررسی کنید.

ارتباط داوجونز با فارکس چیست؟

فارکس و سهام دو بازار متفاوت‌اند، اما تغییرات بزرگ بازار سهام آمریکا گاهی بر احساس ریسک سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارد. این تغییر ممکن است هم‌زمان با حرکت دلار، ین، فرانک سوئیس یا ارزهای دیگر دیده شود؛ بااین‌حال رابطه ثابت یا تضمین‌شده‌ای وجود ندارد. معامله‌گر فارکس نباید صرفاً از روی بالا یا پایین‌رفتن داوجونز جهت جفت‌ارز را نتیجه بگیرد. نرخ بهره، داده‌های اقتصادی، اخبار و شرایط خود جفت‌ارز هم اهمیت دارند.

پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ داوجونز

داوجونز چند شرکت دارد؟

شاخص Dow Jones Industrial Average که معمولاً به اختصار «داوجونز» گفته می‌شود، ۳۰ شرکت دارد. شاخص‌های دیگری هم در خانوادهٔ Dow Jones Averages وجود دارند؛ مثلاً شاخص حمل‌ونقل ۲۰ شرکت و شاخص خدمات عمومی ۱۵ شرکت را دنبال می‌کند.

آیا قیمت سهم گران‌تر یعنی شرکت بزرگ‌تر؟

خیر. قیمت هر سهم به‌تنهایی ارزش کل شرکت را نشان نمی‌دهد؛ تعداد سهام منتشرشده هم مهم است. بااین‌حال، چون DJIA بر پایهٔ قیمت وزن می‌دهد، سهمی با قیمت اسمی بالاتر می‌تواند اثر بیشتری بر محاسبهٔ شاخص داشته باشد.

آیا فهرست ۳۰ شرکت داوجونز ثابت است؟

خیر. کمیتهٔ شاخص در صورت نیاز اعضا را تغییر می‌دهد تا ترکیب آن با تغییرات اقتصاد و بازار هماهنگ بماند. هنگام استفاده از فهرست، تاریخ آن را بررسی کنید.

یادآوری: این مقاله برای آموزش عمومی است و توصیهٔ خرید یا فروش هیچ‌یک از سهام یا محصولات مرتبط با داوجونز نیست. سرمایه‌گذاری و معامله در بازارهای مالی با ریسک همراه است.