بیت‌کوین چیست؟ تاریخچه و تأثیر آن بر بازار ارزهای دیجیتال
5دقیقه
آنچه در این مقاله می‌خوانید [پنهان‌سازی]
بیت‌کوین چیست؟ تاریخچه و تأثیر آن بر بازار ارزهای دیجیتال
بیت‌کوین (Bitcoin) نخستین ارز دیجیتال غیرمتمرکز شناخته‌شده‌ای است که شبکه‌ای از کاربران، بدون نیاز به بانک مرکزی یا مدیر واحد، تراکنش‌های آن را ثبت و تأیید می‌کنند. بیت‌کوین فقط یک دارایی قابل معامله نیست؛ فناوری بلاک‌چین و ایدهٔ انتقال ارزش به‌صورت همتا‌به‌همتا را به یکی از موضوعات مهم دنیای مالی و فناوری تبدیل کرد.
اهمیت بیت‌کوین به بازار خودش محدود نمی‌شود. بسیاری از معامله‌گران برای سنجش حال‌وهوای بازار کریپتو به روند BTC نگاه می‌کنند و حرکت شدید آن ممکن است بر قیمت و نوسان آلت‌کوین‌ها هم اثر بگذارد. بااین‌حال، این اثر همیشگی یا یکسان نیست؛ رشد بیت‌کوین هم تضمین نمی‌کند که همهٔ کوین‌های دیگر رشد کنند.
بیت‌کوین چیست و چگونه کار می‌کند؟
تراکنش‌های بیت‌کوین در بلاک‌چینی عمومی ثبت می‌شوند. به‌جای آن‌که یک بانک دفترکل را نگهداری کند، نسخه‌هایی از آن میان رایانه‌های مشارکت‌کننده در شبکه توزیع شده‌اند. ماینرها با سازوکار «اثبات کار» برای افزودن بلوک‌های جدید رقابت می‌کنند و شبکه بر اساس قواعد نرم‌افزاری، تراکنش‌ها و بلوک‌ها را تأیید می‌کند.
عرضهٔ محدود بیت‌کوین
قواعد پروتکل، سقف عرضهٔ بیت‌کوین را نزدیک به ۲۱ میلیون واحد تعیین می‌کند. بیت‌کوین‌های جدید از طریق پاداش بلوک وارد گردش می‌شوند و این پاداش پس از هر ۲۱۰ هزار بلوک نصف می‌شود؛ رویدادی که «هاوینگ» نام دارد. این قاعده به‌تنهایی قیمت آینده را مشخص نمی‌کند: قیمت همچنان به عرضه و تقاضا، شرایط بازار و عوامل بیرونی وابسته است.
تاریخچهٔ بیت‌کوین از وایت‌پیپر تا امروز
۲۰۰۸؛ انتشار ایدهٔ پول همتا‌به‌همتا
در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸، فرد یا گروهی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو مقالهٔ «بیت‌کوین: یک سیستم پول الکترونیکی همتا‌به‌همتا» را منتشر کرد. ایدهٔ اصلی، انتقال آنلاین ارزش از یک نفر به نفر دیگر بدون اتکا به نهاد مالی واسطه بود. هویت واقعی ساتوشی ناکاموتو تا امروز به‌طور قطعی مشخص نشده است. متن وایت‌پیپر بیت‌کوین
۲۰۰۹؛ آغاز فعالیت شبکه
در ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۹، بلوک آغازین یا Genesis Block استخراج شد و شبکهٔ بیت‌کوین شکل گرفت. از آن زمان، تراکنش‌ها در زنجیره‌ای از بلوک‌ها ثبت شده‌اند که نسخه‌های آن نزد مشارکت‌کنندگان شبکه نگهداری می‌شود. اطلاعات بلوک صفر در مرورگر بلاک‌چین
۲۰۱۰؛ نخستین خرید مشهور با بیت‌کوین
در ۲۲ مه ۲۰۱۰، لازلو هانیکز ۱۰ هزار BTC را در ازای دو پیتزا پرداخت کرد. این رویداد که به «روز پیتزای بیت‌کوین» معروف شده، نمونه‌ای از تلاش‌های اولیه برای استفاده از BTC در خرید واقعی بود. گزارش آسوشیتدپرس دربارهٔ روز پیتزای بیت‌کوین
گسترش بازار و شکل‌گیری ارزهای دیجیتال دیگر
با شناخته‌ترشدن بیت‌کوین، صرافی‌ها، کیف‌پول‌ها و پروژه‌های بلاک‌چینی بیشتری پدید آمدند. برخی پروژه‌ها تلاش کردند قابلیت‌هایی مانند قرارداد هوشمند، سرعت متفاوت تراکنش یا کاربردهای تخصصی ارائه کنند. به ارزهای دیجیتال دیگر به‌جز بیت‌کوین معمولاً آلت‌کوین گفته می‌شود؛ اما این دسته بسیار متنوع است و هر پروژه سازوکار، ریسک و کاربرد خودش را دارد.
بیت‌کوین چگونه بر آلت‌کوین‌ها اثر می‌گذارد؟
۱. تغییر احساسات عمومی بازار
به‌دلیل اندازه و شهرت BTC، حرکت سریع آن گاهی بر انتظار معامله‌گران دربارهٔ کل بازار اثر می‌گذارد. افت تند بیت‌کوین ممکن است نگرانی و فروش را در بازارهای دیگر هم افزایش دهد؛ رشد آن نیز گاهی فضای ریسک‌پذیری را بیشتر می‌کند. این واکنش قطعی نیست و ممکن است اخبار یا عوامل ویژه، مسیر یک آلت‌کوین را از بازار جدا کنند.
۲. جابه‌جایی نقدینگی
برخی معامله‌گران در دوره‌های مختلف سرمایه را میان BTC، آلت‌کوین‌ها و استیبل‌کوین‌ها جابه‌جا می‌کنند. گاهی پس از رشد بیت‌کوین، بخشی از بازار به سراغ آلت‌کوین‌ها می‌رود؛ گاهی هم سرمایه به بیت‌کوین یا دارایی‌های باثبات‌تر منتقل می‌شود. این الگو قانون ثابتی ندارد و نمی‌توان از یک حرکت، مقصد بعدی سرمایه را با قطعیت پیش‌بینی کرد.
۳. جفت‌ارزهای معاملاتی و قیمت‌گذاری
در بعضی صرافی‌ها، آلت‌کوین‌ها با BTC هم جفت می‌شوند؛ مانند ETH/BTC. این نمودار نشان می‌دهد ارزش اتریوم نسبت به بیت‌کوین چه تغییری کرده است. بنابراین ممکن است قیمت دلاری یک آلت‌کوین بالا برود، اما هم‌زمان در برابر BTC ضعیف شود؛ یا برعکس. بررسی قیمت دلاری و نسبت آن با بیت‌کوین دو پرسش متفاوت را پاسخ می‌دهد.
۴. دامیننس بیت‌کوین و چرخهٔ بازار
دامیننس بیت‌کوین از تقسیم ارزش بازار BTC بر ارزش کل بازار رمزارزها به‌دست می‌آید. افزایش آن می‌تواند به این معنا باشد که سهم بیت‌کوین از ارزش کل بازار بیشتر شده است؛ اما به‌تنهایی نمی‌گوید قیمت BTC حتماً بالا رفته یا آلت‌کوین‌ها حتماً نزولی‌اند. اگر کل بازار افت کند و آلت‌کوین‌ها سریع‌تر افت کنند، دامیننس ممکن است بالا برود حتی اگر قیمت بیت‌کوین هم پایین آمده باشد.
۵. انتقال نوسان و ریسک
پژوهش‌های دانشگاهی دربارهٔ سرایت نوسان میان بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها برای همهٔ دارایی‌ها و دوره‌ها نتیجهٔ یکسانی ندارند. یک مطالعه دربارهٔ ۱۱ رمزارز در فاصلهٔ ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲، نتایج متفاوتی برای میزان سرایت ریسک از بیت‌کوین به آلت‌کوین‌های مختلف گزارش کرد. پس اثر BTC را باید یکی از عوامل تحلیل دانست، نه توضیح کامل حرکت هر کوین. مطالعهٔ ریسک‌سرایت بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها
آیا قیمت بیت‌کوین جهت همهٔ کوین‌ها را تعیین می‌کند؟
خیر. همبستگی یعنی دو دارایی در یک بازهٔ زمانی حرکت‌هایی شبیه هم داشته‌اند؛ اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که یکی علت حرکت دیگری بوده است. خبرهای یک پروژه، عرضهٔ توکن، کاربرد شبکه، نقدینگی صرافی، مقررات و شرایط اقتصاد کلان نیز می‌توانند بر قیمت هر رمزارز اثر بگذارند. شدت ارتباط بازارها هم در دوره‌های مختلف تغییر می‌کند.
برای بررسی بازار، معامله‌گر می‌تواند روند BTC، حجم معاملات، دامیننس، نسبت آلت‌کوین به BTC و خبرهای اختصاصی همان پروژه را کنار هم ببیند. تکیه بر یک شاخص یا فرضِ «اگر بیت‌کوین بالا برود، همهٔ آلت‌کوین‌ها بالا می‌روند» تصویر ناقصی می‌دهد.
جمع‌بندی
بیت‌کوین با وایت‌پیپر سال ۲۰۰۸ و آغاز شبکه در سال ۲۰۰۹، ایدهٔ انتقال دیجیتال ارزش بدون واسطهٔ مرکزی را به یکی از موضوعات مهم فناوری مالی تبدیل کرد. این دارایی به‌دلیل جایگاهش در بازار و توجه گسترده، می‌تواند بر احساسات و نوسان آلت‌کوین‌ها اثر بگذارد؛ اما رابطهٔ BTC با هر کوین ثابت و تضمین‌شده نیست. شناخت تاریخچهٔ بیت‌کوین و بررسی هم‌زمان شرایط کل بازار و ویژگی‌های هر پروژه، پایهٔ تحلیل آگاهانه‌تری فراهم می‌کند.
یادآوری: این مقاله برای آموزش عمومی است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست. بازار رمزارزها پرنوسان است و معامله می‌تواند به از دست‌رفتن بخشی یا تمام سرمایه منجر شود.
1 دیدگاه “بیت‌کوین چیست؟ تاریخچه و تأثیر آن بر بازار ارزهای دیجیتال”
ممنون