استیبل‌کوین چیست؟ راهنمای جامع انواع، کاربردها و ریسک‌ها
5دقیقه
آنچه در این مقاله می‌خوانید [پنهان‌سازی]
استیبل‌کوین چیست؟ راهنمای جامع انواع، کاربردها و ریسک‌ها
استیبل‌کوین (Stablecoin) نوعی دارایی دیجیتال است که برای حفظ ارزش نسبتاً باثبات در برابر یک دارایی مرجع طراحی می‌شود؛ معمولاً ارزی مانند دلار آمریکا یا یورو. تتر (USDT) و یو‌اس‌دی‌کوین (USDC) نمونه‌های شناخته‌شدهٔ استیبل‌کوین‌های دلاری هستند. هدف این است که توکن روی بلاک‌چین جابه‌جا شود، اما قیمتش تا جای ممکن نزدیک به دارایی مرجع بماند.
بااین‌حال، «باثبات» به معنی تضمین ارزش یا بی‌ریسک‌بودن نیست. قیمت بازار ممکن است از نرخ هدف فاصله بگیرد و توان تبدیل توکن به پول رسمی به نوع پشتوانه، ناشر و شرایط بازخرید بستگی دارد. صندوق بین‌المللی پول نیز یادآوری می‌کند که استیبل‌کوین‌های خصوصی با پول بانک مرکزی یا سپردهٔ بانکی یکسان نیستند. گزارش صندوق بین‌المللی پول دربارهٔ استیبل‌کوین‌ها
استیبل‌کوین چگونه ارزشش را حفظ می‌کند؟
سازوکار هر پروژه متفاوت است. در یک مدل، ناشر توکن صادر می‌کند و در برابر آن دارایی‌هایی نگه می‌دارد که قرار است ارزش توکن‌ها را پشتیبانی کنند. در مدل‌های دیگر، رمزارز در قرارداد هوشمند وثیقه می‌شود یا الگوریتم‌ها عرضهٔ توکن را تغییر می‌دهند. در همهٔ این مدل‌ها، نقدشوندگی و اعتماد به سازوکار تثبیت قیمت اهمیت دارد.
صدور، بازخرید و ذخایر
در بعضی استیبل‌کوین‌ها، کاربر یا نهاد واجد شرایط پول رسمی به ناشر می‌دهد و در مقابل توکن دریافت می‌کند؛ هنگام بازخرید، توکن را پس می‌دهد و پول رسمی می‌گیرد. اما این فرایند لزوماً برای همهٔ دارندگان، در همهٔ کشورها و با شرایط یکسان در دسترس نیست. باید شرایط استفاده و حق بازخرید همان صادرکننده را بررسی کرد.
ذخایر ممکن است شامل وجه نقد، سپرده، اسناد کوتاه‌مدت یا دارایی‌های دیگر باشند. فقط دیدن عبارت «با پشتوانه» کافی نیست؛ نوع دارایی، نقدشوندگی، نگهدارنده، نحوهٔ گزارش‌دهی و امکان بازخرید را هم باید بررسی کرد. توصیه‌های هیئت ثبات مالی بر شفافیت دربارهٔ ذخایر، سازوکار تثبیت و حقوق بازخرید تأکید می‌کند. توصیه‌های FSB دربارهٔ استیبل‌کوین‌های جهانی
انواع استیبل‌کوین‌ها
۱. استیبل‌کوین با پشتوانهٔ ارز رسمی یا دارایی‌های مالی
این نوع معمولاً به ارزی مانند دلار یا یورو متصل می‌شود و ناشر برای پشتیبانی از توکن‌ها ذخایر مالی نگه می‌دارد. USDT و USDC نمونه‌های شناخته‌شدهٔ دلاری‌اند. ریسک فقط تغییر قیمت بازار نیست؛ اعتبار ناشر، کیفیت ذخایر و دسترسی به بازخرید هم اهمیت دارند.
۲. استیبل‌کوین با پشتوانهٔ رمزارز
در این مدل، وثیقه‌هایی مانند اتر در قراردادهای هوشمند قفل می‌شوند. چون قیمت وثیقه نوسان دارد، ممکن است ارزش آن از توکن‌های صادرشده بیشتر در نظر گرفته شود؛ این سازوکار «وثیقه‌گذاری بیش‌ازحد» نام دارد. افت سریع قیمت وثیقه یا کمبود نقدشوندگی می‌تواند به فروش اجباری وثیقه و فشار بر حفظ نرخ هدف منجر شود.
۳. استیبل‌کوین با پشتوانهٔ کالا
این توکن‌ها به کالایی مانند طلا متصل می‌شوند. ارزش هدفشان می‌تواند بازتاب قیمت آن کالا باشد، نه الزاماً یک دلار. باید بررسی کرد که دارایی کجا نگهداری می‌شود، هر توکن چه حقی ایجاد می‌کند و امکان بازخرید یا تحویل کالا چگونه است.
۴. استیبل‌کوین الگوریتمی یا کم‌پشتوانه
این مدل‌ها برای نزدیک نگه‌داشتن قیمت به نرخ هدف، از قواعد نرم‌افزاری، تغییر عرضه یا ارتباط با توکن دیگری استفاده می‌کنند و ممکن است پشتوانهٔ نقدی کافی نداشته باشند. اگر اعتماد بازار از بین برود، سازوکار الگوریتمی ممکن است نتواند نرخ هدف را حفظ کند. سقوط TerraUSD در سال ۲۰۲۲ نمونه‌ای مشهور از این خطر بود. گزارش BIS دربارهٔ استیبل‌کوین‌ها و نظام مالی
استیبل‌کوین‌ها چه کاربردی دارند؟
- معامله در بازار رمزارز: امکان جابه‌جایی میان دارایی‌های پرنوسان و توکنی متصل به ارز مرجع را فراهم می‌کنند؛ اما ریسک بازار، ناشر و صرافی همچنان باقی است.
- انتقال روی بلاک‌چین: می‌توان توکن را روی شبکه‌های پشتیبانی‌شده به کیف‌پول یا صرافی دیگری فرستاد. کارمزد و سرعت به شبکه بستگی دارد.
- پرداخت و انتقال برون‌مرزی: بعضی افراد و کسب‌وکارها از آن‌ها برای جابه‌جایی ارزش استفاده می‌کنند؛ البته قوانین و امکان تبدیل به پول رسمی در هر کشور متفاوت است.
- امور مالی غیرمتمرکز (DeFi): ممکن است در وام‌دهی، استخرهای نقدینگی و قراردادهای هوشمند استفاده شوند. این کاربردها ریسک فنی پروتکل را نیز اضافه می‌کنند.
- واحد قیمت‌گذاری: برخی صرافی‌ها و برنامه‌ها از توکن دلاری برای نمایش قیمت و محاسبهٔ ارزش استفاده می‌کنند.
تفاوت استیبل‌کوین با بیت‌کوین و پول دیجیتال بانک مرکزی
بیت‌کوین قیمت ثابتی نسبت به دلار ندارد و قواعد عرضه‌اش بر اساس پروتکل بیت‌کوین تعیین می‌شود. استیبل‌کوین برای دنبال‌کردن ارزش یک دارایی مرجع طراحی شده و معمولاً به ناشر، وثیقه، قرارداد هوشمند یا ترکیبی از آن‌ها متکی است.
استیبل‌کوین با ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) نیز تفاوت دارد. استیبل‌کوین معمولاً تعهد یک ناشر خصوصی یا سازوکار یک پروتکل است؛ اما CBDC شکل دیجیتالی پولی است که بانک مرکزی صادر می‌کند. صادرکننده و حقوق دارنده در این دو یکی نیست.
مهم‌ترین ریسک‌های استیبل‌کوین
از دست‌دادن نرخ هدف یا دی‌پگ
اگر اعتماد بازار کاهش یابد، فروش زیاد شود یا سازوکار تثبیت دچار مشکل شود، قیمت توکن ممکن است از ارزش هدف فاصله بگیرد. نزدیک‌بودن قیمت به یک دلار در گذشته تضمین نمی‌کند که در آینده نیز همین‌طور بماند.
ریسک ذخایر و بازخرید
دارایی‌های پشتوانه ممکن است نقدشوندگی یا کیفیت کافی نداشته باشند، یا ناشر با محدودیت عملیاتی روبه‌رو شود. همچنین ممکن است بازخرید مستقیم برای همهٔ کاربران ممکن نباشد. نهادهای ناظر دربارهٔ خطر هجوم کاربران برای بازخرید و فروش اضطراری ذخایر هشدار داده‌اند. گزارش فدرال رزرو دربارهٔ ریسک‌های تأمین مالی
ریسک شبکه، کیف‌پول و قرارداد هوشمند
ارسال توکن به شبکه یا نشانی اشتباه ممکن است باعث از دست‌رفتن دسترسی به دارایی شود. هک، اشکال قرارداد هوشمند یا توقف یک پل میان‌زنجیره‌ای هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد. نام یکسان توکن در چند شبکه لزوماً به معنای یکسان‌بودن قرارداد یا قابلیت انتقال مستقیم نیست.
ریسک ناشر، پلتفرم و مقررات
ناشر یا پلتفرم ممکن است خدمات را محدود یا متوقف کند. قوانین استیبل‌کوین‌ها هم در کشورها متفاوت است؛ پس مقررات محل اقامت و شرایط پلتفرم را بررسی کنید.
ریسک تورم و ارز مرجع
استیبل‌کوین دلاری ممکن است قیمتش را نزدیک به یک دلار نگه دارد، اما این به معنی حفظ قدرت خرید دلار در برابر تورم یا ارزهای دیگر نیست. «ثبات قیمت» نسبت به دارایی مرجع معنا دارد.
پیش از استفاده از یک استیبل‌کوین چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
- توکن به چه دارایی‌ای متصل است؟
- پشتوانه چگونه نگهداری و گزارش می‌شود؟
- چه کسانی می‌توانند از ناشر بازخرید کنند و با چه شرایطی؟
- توکن روی کدام شبکه و با چه نشانی قراردادی معتبر است؟
- کیف‌پول یا صرافی مقصد از همان شبکه و توکن پشتیبانی می‌کند؟
- اگر توکن از نرخ هدف فاصله گرفت یا دسترسی به شبکه مختل شد، برنامهٔ خروج شما چیست؟
جمع‌بندی
استیبل‌کوین‌ها پلی میان دارایی‌های دیجیتال و ارزهایی مانند دلار هستند و در معامله، انتقال و برنامه‌های بلاک‌چینی کاربرد دارند. اما سازوکار و پشتوانهٔ آن‌ها یکسان نیست. نام «استیبل» تضمین نمی‌کند قیمت همیشه ثابت بماند یا بتوان توکن را در هر شرایطی با نرخ هدف بازخرید کرد. پیش از استفاده، پشتوانه، شرایط بازخرید، شبکه و ریسک‌های فنی و حقوقی را بررسی کنید.
یادآوری: این مقاله برای آموزش عمومی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. استیبل‌کوین هم می‌تواند با زیان، محدودیت دسترسی یا از دست‌رفتن ارزش روبه‌رو شود.
2 دیدگاه “استیبل‌کوین چیست؟ راهنمای جامع انواع، کاربردها و ریسک‌ها”
عالی بود
من هم موافقم